Bệnh tay chân miệng chủ yếu lây truyền qua đường tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp với người bệnh thông qua các hành động như bắt tay, ôm, hay hôn. Đáng chú ý, vi rút gây bệnh có thể tồn tại trên các bề mặt và vật dụng sinh hoạt như đồ chơi, quần áo, và các bề mặt tiếp xúc hàng ngày. Điều này khiến bệnh có khả năng lây lan nhanh chóng, đặc biệt trong các môi trường tập thể.
Hiện tại, bệnh tay chân miệng chưa có vắc xin phòng ngừa đặc hiệu. Do đó, việc thực hiện vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong công tác phòng bệnh.
Các dấu hiệu nhận biết:
- Dấu hiệu đặc trưng của bệnh tay chân miệng là sốt, đau họng, tổn thương niêm mạng miệng và da, tập trung chủ yếu ở miệng, lòng bàn tay, lòng bàn chân.
- Thông thường, trẻ sốt nhẹ khoảng 37,5 đến 38 độ C, từ 2 đến 3 ngày, trẻ bắt đầu xuất hiện các nốt phỏng nước ở miệng, khi vỡ ra tạo những vết loét ở niêm mạc lưỡi, xung quanh miệng.
- Ngoài ra, các nốt phỏng còn xuất hiện nổi cộm ở lòng bàn tay, lòng bàn chân. Một số ít trẻ xuất hiện ban đỏ ở chân, mông, đùi, hoặc cẳng tay.
Ba mẹ cần biết: Bệnh tay chân miệng thường hết lây sau khoảng 7 - 10 ngày kể từ khi khởi bệnh, khi các nốt phỏng nước khô lại và trẻ đã hết triệu chứng.
Tuy nhiên, virus có thể tồn tại trong phân và dịch tiết đường hô hấp từ vài tuần đến vài tháng sau khi khỏi bệnh, nên cần giữ vệ sinh lâu dài
Chi tiết về thời gian lây lan của bệnh tay chân miệng:
Thời điểm lây mạnh nhất: Tuần đầu tiên mắc bệnh, thậm chí trong giai đoạn ủ bệnh (3-7 ngày trước khi phát ban).
Sau khi khỏi bệnh: Dù bé đã hết sốt, hết loét miệng, các nốt phỏng biến mất (thường sau 7-10 ngày), virus vẫn còn, nên khả năng lây vẫn tồn tại.
Thời gian tồn tại của virus:
- Dịch mũi họng: Có thể lây từ 1 - 3 tuần sau khi triệu chứng biến mất.
- Phân: Virus tồn tại trong phân từ 2 - 8 tuần sau khi đã khỏi bệnh.
Biện pháp phòng ngừa:
Cách ly trẻ tại nhà ít nhất 7 - 10 ngày. Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, đặc biệt sau khi thay tã hoặc đi vệ sinh.
Khử khuẩn đồ chơi, bề mặt, sàn nhà bằng dung dịch Chloramin B 2%.
Để bảo vệ trẻ em khỏi nguy cơ mắc bệnh tay chân miệng, mỗi gia đình và cơ sở giáo dục cần chủ động thực hiện nguyên tắc “3 Sạch” - Ăn uống sạch, Ở sạch và Bàn tay sạch.
- Ăn uống sạch: Thực hiện ăn chín, uống chín; Sử dụng nước sạch trong sinh hoạt hàng ngày; Đảm bảo vật dụng ăn uống luôn sạch sẽ; Tuyệt đối không cho trẻ dùng chung khăn ăn, khăn tay, vật dụng ăn uống như cốc, bát, đĩa, thìa.
- Ở sạch: Thường xuyên lau sạch các bề mặt và dụng cụ tiếp xúc hàng ngày bằng xà phòng hoặc các chất tẩy rửa thông thường, bao gồm đồ chơi, dụng cụ học tập, tay nắm cửa, tay vịn cầu thang, mặt bàn/ghế, sàn nhà.
- Bàn tay sạch: Trẻ em và người chăm sóc trẻ cần thường xuyên rửa tay bằng xà phòng và nước sạch, đặc biệt là trước khi chế biến thức ăn, trước khi ăn/cho trẻ ăn, trước khi bế ẵm trẻ, sau khi đi vệ sinh, sau khi thay tã và làm vệ sinh cho trẻ.
Trước tình hình dịch bệnh tay chân miệng đang có xu hướng tăng, việc chủ động thực hiện nguyên tắc “3 sạch” là yếu tố then chốt để kiểm soát và đẩy lùi bệnh tay chân miệng. Hãy cùng nhau nâng cao ý thức và hành động vì sức khỏe trẻ em
Lưu ý: Ngay cả khi trẻ không còn triệu chứng, vẫn nên coi là nguồn lây và vệ sinh cá nhân, môi trường sạch sẽ để tránh lây nhiễm cho người khác, đặc biệt là các trẻ khác trong gia đình hoặc trường học.
Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh